Tækifæri og framtíðarhorfur nýrrar sjávarútvegsgreinar.
Vænlegasti nýsköpunarkostur íslendinga í sjávarútvegi.
Ráðstefna á vegum samtaka skelræktenda var haldin á hótel KEA þann 12. janúar 2007
Í
stuttu máli er niðurstaða ráðstefnunnar að íslendingar eiga mikla
möguleika á að flytja út bláskel, aðstæður eru góðar og eftirspurn er
vaxandi.
Fyrirlesarar bentu á nokkra kosti skelræktar; vaxandi
eftirspurn og að verð í Evrópu hafa hækkað um 70 prósent á síðustu
þremur árum. Einnig að greinin er laus við flest vandamál eins og
sýkingar og önnur tjón af náttúrulegum ástæðum. Fóðrunarkostnaður er
ekki fyrir hendi þar sem skelin nærist sjálf á náttúrulegan hátt.
Hreinleiki sjávar við Ísland og gæðaímynd gefa íslenskum afurðum
forskot og hærri afurðaverð en skel af öðrum uppruna. Íslendingar eiga
öfluga söluaðila á besta skelmarkaði heims, Evrópu. Fyrirlesarar
undirstrikuðu þá ráðleggingu til íslenkra frumkvöðla að stefna bæri að
gæðaframleiðslu og varðveita ímynd íslensks sjávarfangs.
RANNSÓKNIR OG STOÐKERFI:
Dr. Jeffrey Davidson,
frá háskólanum í Prince Edwards í Kanada rakti uppbyggingu
bláskeljaræktar við Prince Edward eyju. Ræktendur við PE byggðu upp
greinina og nýja markaði þegar að kreppti vegna samdráttar í
fiskveiðum.
Þrír sérfræðingar frá Sjávarútvegsdeild Háskólans í Nýfundnalandi fluttu erindi á ráðstefnunni.
Cyr couturier; http://www.mi.mun.ca/casd/couturier.htm
Tracy Granter; http://www.mi.mun.ca/casd/Granter.htm
Tom Brown; http://www.mi.mun.ca/casd/Brown.htm
Sérfræðingarnir
greindu frá stöðu bláskeljaræktar og þjónustuverkefnum stofnunarinnar
við bláskeljarækt í Nýfundnalandi. Fram kom að síðan stjórnvöld hleyptu
af stað verkefni til uppbyggingar í greininni hefur vöxtur verið mikill
og þekking á greininni er nú meðal þess sem best gerist í heiminum.
Fjárfesting stjórnvalda hefur nú skilað sér margfalt og bláskelin er nú
blómleg atvinnugrein í örum vexti og skilar góðum skatttekjum.
Vefslóð sjávarúvegsdeildarinnar Háskólans er http://www.mi.mun.ca/casd/intro.htm
MARKAÐSMÁL:
Roger Riggser sölustjóri hjá Icelandic Group í Bandaríkjunum og hefur starfað þar
í 6 ár. Hann starfaði áður við markaðssetningu og dreifingu á
skelfiski.
Verð á bláskel hefur hækkað á Bandaríkjamarkaði að
undanförnu og taldi Roger að bláskel væri þó enn undir eðlilegu verði
og megi vænta enn frekari verðhækkana á næstuni þegar bandarískir
neytendur snúa sér í auknum mæli að sjávarfangi vegna aukinnar
heilsuvitundar.
Roger lagði einnig áherslu á að "Icelandic" væri
gríðarlega sterkt vörumerki í Bandaríkjunum og stæði í raun fyrir
"mestu gæði" í huga neytenda. Bláskel frá Íslandi hefur því forskot á
markaði vegna sterkrar ímyndar íslensks sjávarfangs. Roger dró einnig
fram að Ameríkumarkaður veltir enn ekki nema 60.000 tonnum af bláskel á
ári samanborið við 800.000 tonn á Evrópumarkaði.
Tómas Ingvason,
Polar import-export, Þýskalandi ræddi um Evrópska markaðinn og kom fram
hjá honum að verð á bláskel hefur hækkað um 70% á síðustu þremur árum.
Einnig
kom fram hjá Tómasi að nokkur skortur hefur verið á bláskel undanfarið
ár og heildsalar ekki getað annað eftirspurn. Tómas undirstrikaði við
íslenska ræktendur að huga þyrfta vel að gæðatryggingu og hvatti
íslenska frumkvöðla í greininni til að stefna að hæsta gæðaflokki.
Peter Michelsenfrá Vilsund Trading í kom á ráðstefnuna til að kynna sér
framtíðarmöguleika á dreifingu íslenskrar bláskeljar. Vilsund er með
umlagningu sem þýðir að lifandi skel sem þeir kaupa er sett í sjótanka
og hresst við. Eftir 10 daga í sjótönkum fer skelin á markað með nýjum
dagstimpli. Þessi aðferð hentar sérstaklega íslenskum ræktendum þar sem
nokkrir dagar fara í flutning sjóleiðis. Peter sagði að skortur væri á
bláskel og Vilsund hefði þurft að draga úr sölu um þriðjung vegna ónógs
framboðs frá framleiðendum. Peter taldi að aukinn hiti sjávar við
Evrópustrendur valdi lengri eiturþörungatímabilum og aukin mengun
þrengdi að ræktendum. Jafnframt væri eftirspurn að aukast og því orðið
erfiðara að fá bláskel til dreifngar.
Rætt var um Kína og Chile.
Hvað Kína varða telja markaðsmenn að afurðir þaðan muni ekki koma inn á
sama markað og íslensk skel svo lengi sem íslendingar eyðileggja ekki
gæðaímynd sína. Ef kínversk skel kemst inn á Evrópumarkað fer hún á
lágverðsmarkað. Það er einfaldlega ekki markaður Íslands. Reyndar eru
þær fréttir frá Kína nú að ekki er fyrisjánlegt að kínverjar anni eigin
eftirspurn og Kína er þegar byrjað að flytja inn bláskel. Chile hefur
ekki enn fengið leyfi til að flytja inn ferska skel á Evrópumarkað og
ekki fyrirsjánlegt að Chile fái slíkt leyfi. Chile er fyrst og fremst í
frystri skel sem er ekki forgangsmarkaður íslands. Í öllu falli er ekki
ástæða til að óttast samkeppni úr þessum áttum frekar en í fiski.
RÆKTUNARBÚNAÐUR
Jose Ramos frá Cotesií Portúgal kom á vegum Olís. Jose Ramos er sölustjóri
sjávarútvegsdeildar Cotesi sem er einn stærsti framleiðandi
útgerðarvara í heiminum. Cotesi framleiðir m.a. vörur fyrir skelrækt.
Kent Ferguson, framkvæmdastjóri GoDeep Internationalvar einnig á ráðstefnunni. GoDeep sérhæfir sig í vörum fyrir skelrækt
og hefur m.a. þróað sokka og línuflot sem henta fyrir norðlægar
aðstæður.
Norðurskel í Eyjafirði hefur reynt vörur frá þessum aðilum með góðum árangri.
REYNSLA VIÐ N-ATLANTSHAF
Brian Fenkerfrá Grænlandi flutti athyglisvert erindi um tilraunarækt sína. Um er að
ræða svæði á vesturströndinni, skamt frá syðsta odda Grænlands. Brian
hefur náð góðum vexti og fyllingu. Athygli vakti frumkvæði og áræðni
Brians í skelrækt við erfiðar aðstæður og kom mörgum á óvart að heyra
að hægt sé að rækta skel við strendur Grænlands.
Lindsey Anguser ræktandi frá Shetlandseyjum. Lindsey flutti athyglisvert erindi um
sinn rekstur. Fram kom að upphaflega fengust Evrópusambandsstyrkir
tilað koma ræktun á legg en dregið hefur úr slíkum styrkmöguleikum með
stækkun ES til austurs. Flestir firðir og sund Shetlandseyja eru nú
fullsetin af skelrækt eða fiskeldisfyrirtækjum og átti Lindsey ekki von
á að mikil aukning yrði á ræktun við Shetlandseyjar þess vegna.
ÍSLAND
Bjön Theodórssonfiskeldisfræðingur flutti yfirlitserindi um tilraunarækt og
skelræktarverkefni sem hafa verið í gangi til þessa. Stærsta verkefnið
er svokallað kræklingaverkefni sem var rekið á Veiðimálastofnun og lauk
ásíðasta ári. Verkefnið skilaði mikilli þekkingu og er lokaskýrsla
verkefnisins afar læsileg og vönduð. Björn rakti einnig
tilraunaútsetningar hringinn um umhverfis landið frá Hvalfirði til
Hamarsfjarðar. Í stuttu máli má segja að gerðar hafa verið tilraunir á
amörgum mismunandi ræktunarsvæðum og allar tilraunirnar gefið góða raun
hvað varðar lirfusöfnun, vöxt og gæði skeljar. Þessar tilraunir hafa
verið ódýrar í framkvæmd. Frumkvöðlarnir hafa hinsvegar gjarnan hikað
við fjármögnun og útsetningu í fullri stærð. Þetta hik hefur ýtt nokkuð
undir vantrú og efasemdir.
Fram kom að Norðurskel hefur brotið ísinn með 6 ára þróunarvinnu og hyggja Norðurskeljarmenn á verulegan útflutning.
Jón Baldvinsson,
formaður Skelræktar flutti í lokin yfirlitserindi og þakkir til Einars
K. Guðfinnssonar sjávarútvegsráðherra, aðstoðarmannsa hans Kristins
Hugasonar og gesta. Einnig kom fram að utanríkisráðherra Valgerður
Sverrisdóttir sótti ráðstefnuna sem og fulltrúi frá Kanadíska
sendiráðinu Kristbjörg Ágústsdóttir.
